บริการทดสอบความคงตัวยาเม็ดและแคปซูลสมุนไพรชนิดทั่วไป (Plain Tablet & Capsule Stability)

ยาเม็ดชนิดทั่วไป (Plain Tablet) และแคปซูลสมุนไพรเป็นรูปแบบที่นิยมใช้ที่สุดในกลุ่มผลิตภัณฑ์สมุนไพรของตลาดผลิตภัณฑ์เสริมอาหารและยาแผนไทย เนื่องจากมีต้นทุนการผลิตที่สมเหตุสมผล สะดวกในการรับประทาน และเก็บรักษาได้ดี ครอบคลุมยาเม็ดที่ไม่มี Coating (Plain Compressed Tablet) ยาเม็ดที่บรรจุสารสกัดสมุนไพรเข้มข้น ยาเม็ดอัดสมุนไพรบดละเอียด แคปซูลแข็งบรรจุผงสมุนไพร และแคปซูลแข็งบรรจุสารสกัด

ความท้าทายของยาเม็ดและแคปซูลสมุนไพรชนิดทั่วไปในเขตร้อนชื้น ASEAN Zone IVb คือการดูดความชื้นของ Tablet และ Capsule Shell ที่ส่งผลต่อ Hardness และ Disintegration การเสื่อมของ Marker Compound การเปลี่ยนสี การเจริญของจุลินทรีย์ในผลิตภัณฑ์ที่มี Water Activity สูง และการเสื่อมของระบบ Excipient

บริการของ TIBD ออกแบบเฉพาะสำหรับยาเม็ดและแคปซูลสมุนไพรชนิดทั่วไป ครอบคลุมการประเมิน Hardness Disintegration Time Dissolution Test Friability Weight Variation Content Uniformity Moisture Content Water Activity ปริมาณ Marker Compound ด้วย โครมาโทกราฟีของเหลวสมรรถนะสูง (HPLC) TLC Fingerprinting การประเมิน Heavy Metal และ Pesticide Residue และการทดสอบจุลชีววิทยา ภายใต้สภาวะ ASEAN Zone IVb และเภสัชตำรับยาสมุนไพรไทย (THP 2021) ร่วมกับ VISBIO ผู้ตรวจสอบอิสระ (Independent Quality Assurance Verifier: IQAV)

ยาเม็ดและแคปซูลสมุนไพรในตลาดไทยและอาเซียนแบ่งเป็นกลุ่มย่อย

• Plain Tablet ที่บรรจุสารสกัดสมุนไพรหรือสมุนไพรบดละเอียด ผลิตด้วยการอัดในแม่พิมพ์ ไม่มี Coating ผลิตภัณฑ์ในกลุ่มนี้ครอบคลุมยาแผนไทยตามตำรับและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทั่วไป
• Plain Tablet สมุนไพรที่ได้รับความนิยมในตลาดรวมยาเม็ดฟ้าทะลายโจร ยาเม็ดขมิ้นชัน ยาเม็ดใบบัวบก ยาเม็ดมะขามป้อม ยาเม็ดรากสามสิบ ยาเม็ดเจตมูลเพลิง
• Hard Gelatin Capsule บรรจุผงสมุนไพรหรือสารสกัด ใช้สำหรับสมุนไพรที่มีรสขม กลิ่นแรง หรือไม่เหมาะกับการอัดเม็ด
• HPMC Capsule (Vegetarian Capsule) ที่นิยมใช้ในตลาด Premium และ Vegetarian/Vegan Market
• Compressed Capsule ที่ผสมระหว่างเทคโนโลยีเม็ดและแคปซูล ให้ทั้งความสะดวกและประสิทธิภาพการบรรจุ
• Bilayer Tablet ที่มีสองชั้นและสองสารออกฤทธิ์ ใช้สำหรับการนำส่งสารที่ต้องการเงื่อนไขการปลดปล่อยที่แตกต่างกัน
• Sustained-Release Tablet สมุนไพรที่ออกแบบให้ปลดปล่อยสารออกฤทธิ์อย่างช้า ๆ เพื่อเพิ่มความต่อเนื่องของฤทธิ์
• ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารยอดนิยม เช่น Multivitamin Tablet, Calcium Tablet, Iron Tablet ที่บรรจุวิตามินและแร่ธาตุร่วมกับสารสกัดสมุนไพร

ยาเม็ดและแคปซูลสมุนไพรเผชิญความท้าทายเฉพาะในเขตร้อนชื้น

1. ความท้าทายแรก คือ การดูดความชื้นของ Tablet ที่ทำให้ Hardness ลดลง Disintegration Time เปลี่ยนแปลง และอาจเกิด Mottling (จุดด่าง) บนพื้นผิว
2. ความท้าทายที่สอง คือ เสถียรภาพของ Capsule Shell ที่อาจอ่อนตัวหรือเปราะในสภาวะอุณหภูมิและความชื้นสูง โดยเฉพาะ Gelatin Capsule
3. ความท้าทายที่สาม คือ การเสื่อมของ Marker Compound ในสมุนไพร เช่น Curcuminoids, Andrographolide, Asiaticoside, Withanolide ที่ไวต่อความร้อน ความชื้น และแสง
4. ความท้าทายที่สี่ คือ การเปลี่ยนสีของ Tablet หรือ Capsule Shell จากปฏิกิริยา Maillard หรือการเสื่อมของสารแต่งสีธรรมชาติ
5. ความท้าทายที่ห้า คือ การเจริญของจุลินทรีย์ในผลิตภัณฑ์ที่มี Water Activity สูง การควบคุม Moisture Content ตั้งแต่กระบวนการผลิตเป็นเงื่อนไขสำคัญ
6. ความท้าทายที่หก คือ การเสื่อมของระบบ Excipient เช่น Lubricant, Disintegrant, Binder ที่อาจเปลี่ยนคุณสมบัติในระยะยาว
7. ความท้าทายที่เจ็ด คือ การเปลี่ยนแปลงของ Dissolution Profile ที่บ่งชี้ Bioavailability การเปลี่ยนแปลงเกิน 20% บ่งชี้การเสื่อมของระบบ

โปรโตคอลของ TIBD ครอบคลุมพารามิเตอร์เฉพาะสำหรับยาเม็ดและแคปซูล

• Hardness วัดด้วย Hardness Tester ตาม Pharmacopoeia 2.9.8 ค่ามาตรฐานสำหรับ Plain Tablet อยู่ที่ 50-150 N
• Disintegration Time วัดด้วย Disintegration Tester ตาม Pharmacopoeia 2.9.1 ในน้ำที่อุณหภูมิ 37°C ค่ามาตรฐานสำหรับ Plain Tablet ไม่เกิน 15 นาที สำหรับแคปซูลไม่เกิน 30 นาที
• Dissolution Test ตาม Pharmacopoeia 2.9.3 ใช้ USP Apparatus 1 (Basket) หรือ Apparatus 2 (Paddle) ในตัวกลางที่กำหนด ผลที่กำหนด Q ≥ 75% ใน 30-45 นาที สำหรับ Immediate Release
• Friability วัดด้วย Friability Tester ตาม Pharmacopoeia 2.9.7 ค่าต้องไม่เกิน 1%
• Weight Variation และ Content Uniformity ตาม Pharmacopoeia 2.9.5 และ 2.9.6 ค่าต้องอยู่ในช่วงที่กำหนด
• Moisture Content วัดด้วย Karl Fischer Titration หรือ Loss on Drying ค่ามาตรฐานสำหรับ Plain Tablet อยู่ที่ 3-5% สำหรับแคปซูลที่ใส่ผงสมุนไพรอยู่ที่ 3-7%
• ค่า Water Activity (aw) วัดด้วย Water Activity Meter ค่าต้องไม่เกิน 0.6
• Tablet Thickness และ Diameter วัดด้วย Vernier Caliper หรือ Tablet Thickness Tester
• ค่าสีและรูปลักษณ์ ประเมินด้วย Colorimeter (CIE L*a*b*) และ Visual Inspection

การวิเคราะห์ Marker Compound เป็นเงื่อนไขสำคัญตามเภสัชตำรับยาสมุนไพรไทย (THP 2021)

• Andrographolide ในยาเม็ดและแคปซูลฟ้าทะลายโจร ใช้ HPLC ที่มี UV Detector ที่ความยาวคลื่น 225 nm Stability Indicating Method ที่แยก Andrographolide และ Dehydroandrographolide
• Curcuminoids ในยาเม็ดและแคปซูลขมิ้นชัน ใช้ HPLC ที่มี UV Detector ที่ความยาวคลื่น 425 nm Stability Indicating Method แยก Curcumin, Demethoxycurcumin, Bisdemethoxycurcumin
• Asiaticoside ในยาเม็ดและแคปซูลใบบัวบก ใช้ HPLC ที่มี ELSD หรือ UV Detector ที่ความยาวคลื่น 200 nm
• Withanolide ในแคปซูลอัศวคันธา ใช้ HPLC ที่มี UV Detector ที่ความยาวคลื่น 220 nm
• Berberine ในยาเม็ดเสลดพังพอน ใช้ HPLC ที่มี UV Detector ที่ความยาวคลื่น 280 nm
• Plumbagin ในยาเม็ดเจตมูลเพลิง ใช้ HPLC ที่มี UV Detector ที่ความยาวคลื่น 268 nm
• 6-Gingerol ในยาเม็ดขิง ใช้ HPLC ที่มี UV Detector ที่ความยาวคลื่น 280 nm
• Glycyrrhizin ในยาเม็ดชะเอมเทศ ใช้ HPLC ที่มี UV Detector ที่ความยาวคลื่น 254 nm
• Ginsenoside ในแคปซูลโสม ใช้ HPLC ที่มี ELSD หรือ UV Detector ที่ความยาวคลื่น 203 nm
• TLC Fingerprinting (Thin Layer Chromatography Fingerprinting) เป็นเทคนิคที่ใช้สำหรับการตรวจสอบความถูกต้องของชนิดสมุนไพร (Plant Identification) และการประเมินความบริสุทธิ์ HPTLC (High Performance TLC) ที่มีการประเมินด้วย Densitometer ให้ผลที่แม่นยำ
• ปริมาณ Marker Compound ต้องไม่ต่ำกว่า 90% ของค่าที่ระบุบนฉลากตลอดอายุการเก็บรักษา

Heavy Metal Testing ตาม ICH Q3D ครอบคลุม Class 1 (Pb, As, Cd, Hg) Class 2A (Co, V, Ni) Class 2B (Tl, Au, Pd, Ir, Os, Rh, Ru, Se, Ag, Pt) วัดด้วย ICP-MS หรือ AAS

• ค่าที่ยอมรับได้ตามมาตรฐาน WHO Guidelines on Quality Control of Herbal Medicines
• Lead (Pb) ไม่เกิน 10 mg/kg Arsenic (As) ไม่เกิน 5 mg/kg Cadmium (Cd) ไม่เกิน 0.3 mg/kg Mercury (Hg) ไม่เกิน 0.5 mg/kg
• Pesticide Residue ตามวิธี Multi-Residue Method (QuEChERS) ด้วย LC-MS/MS หรือ GC-MS/MS ครอบคลุม Organochlorine, Organophosphate, Pyrethroid และ Carbamate
• ค่าที่ยอมรับได้ตามมาตรฐาน Codex Alimentarius และ EU MRL Database
• Aflatoxin (B1, B2, G1, G2) สำหรับสมุนไพรที่อาจปนเปื้อนเชื้อราที่สร้าง Mycotoxin ตาม Codex Alimentarius ค่าที่ยอมรับได้ Aflatoxin B1 ไม่เกิน 2 ppb Aflatoxin รวม ไม่เกิน 4 ppb
• Microbial Limit ตาม WHO Guidelines และ THP 2021 ครอบคลุมการนับจุลินทรีย์รวม ยีสต์และรา จุลินทรีย์ก่อโรค

โปรโตคอลใช้สภาวะตาม ICH Q1A(R2) สำหรับ ASEAN Zone IVb

• Long-term Stability ที่ 30°C / 75% RH ระยะเวลาขั้นต่ำ 24 เดือน Accelerated Stability ที่ 40°C / 75% RH ระยะเวลา 6 เดือน Intermediate Stability ที่ 30°C / 65% RH สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ไวต่อความชื้นเพิ่มเติม
• จุดเก็บตัวอย่างมาตรฐานอยู่ที่เดือน 0, 3, 6, 9, 12, 18, 24 สำหรับการทดสอบระยะยาว และเดือน 0, 1, 2, 3, 6 สำหรับการทดสอบแบบเร่ง
• สำหรับการประเมิน Photostability ที่จำเป็นสำหรับสารสกัดที่ไวต่อแสง เช่น Curcuminoids, Anthocyanin ดำเนินการตาม ICH Q1B ในตู้ทดสอบ Solar Simulator
• สำหรับ Sustained-Release Tablet เพิ่มการประเมิน Dissolution Profile ที่หลายจุดเวลา (15 นาที, 30 นาที, 1, 2, 4, 6, 8 ชั่วโมง) เพื่อยืนยัน Release Profile

การออกแบบสูตรยาเม็ดและแคปซูลสมุนไพรเริ่มจากการเลือก Excipient ที่เหมาะสม

• Filler ที่นิยมใช้ในยาเม็ดสมุนไพรรวม Microcrystalline Cellulose (MCC) ที่เป็น Filler หลัก Lactose Monohydrate ที่ให้คุณสมบัติการอัดดี Mannitol ที่เหมาะกับการละลายในปาก Dicalcium Phosphate ที่ทนความชื้นได้ดี
• Binder เช่น HPMC, PVP, Pre-gelatinized Starch ที่ช่วยให้ Tablet มีความแข็งและไม่แตกง่าย
• Disintegrant เช่น Sodium Starch Glycolate, Croscarmellose Sodium, Crospovidone ที่ช่วยให้ Tablet แตกตัวเร็วและปลดปล่อยสารออกฤทธิ์
• Lubricant เช่น Magnesium Stearate, Stearic Acid, Sodium Stearyl Fumarate ที่ช่วยลดการเสียดทานในกระบวนการอัด
• Glidant เช่น Colloidal Silicon Dioxide ที่ช่วยให้การไหลของผงดี
• สำหรับ Capsule Shell การเลือกขนาด (Size 0, 1, 2, 3, 4) ตามปริมาณที่บรรจุและการกลืน Size 0 ใหญ่ที่สุด สำหรับผู้ใหญ่ Size 3-4 เล็กที่สุด สำหรับเด็กหรือผู้สูงอายุ
• การออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสมรวมขวดพลาสติก HDPE ที่กั้นความชื้นได้ดี ขวดแก้วอำพันสำหรับสารที่ไวต่อแสง Blister Pack แบบ PVC/Aluminum หรือ PVDC/Aluminum สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ไวต่อความชื้น Strip Pack แบบ Aluminum-Aluminum สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ไวต่อความชื้นและออกซิเจนสูงสุด
• การใช้ Desiccant (Silica Gel, Molecular Sieve) ในขวดและ Oxygen Absorber สำหรับสารที่ไวต่อออกซิเดชัน

VISBIO ในฐานะผู้ตรวจสอบอิสระ (Independent Quality Assurance Verifier: IQAV) ทำหน้าที่วิเคราะห์ Hardness, Disintegration, Dissolution, Friability, Content Uniformity, Moisture Content ปริมาณ Marker Compound ด้วย HPLC TLC Fingerprinting การประเมิน Heavy Metal และ Pesticide Residue และการทดสอบจุลชีววิทยา โดยใช้วิธีวิเคราะห์ที่ผ่านการตรวจสอบความถูกต้อง (Validated Method per ICH Q2(R1)) มีระบบเอกสารกำกับทุกขั้นตอน (Traceability) และดำเนินการตามหลักปฏิบัติมาตรฐาน ISO/IEC 17025

บริการทดสอบความคงตัวยาเม็ดและแคปซูลสมุนไพรดำเนินการร่วมกับ ดร.วุฒิพงษ์ ผาณิตเศรษฐกร ที่ปรึกษาและผู้ร่วมก่อตั้ง ที่มีความเชี่ยวชาญด้านการจัดการเทคโนโลยีเชิงพาณิชย์สำหรับอุตสาหกรรมสุขภาพและความงาม และคุณมัญฑมน อุตโม นักพัฒนาสูตรผลิตภัณฑ์อาวุโส (Advanced Formulator) ที่มีประสบการณ์ในการพัฒนายาแผนไทยและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารสมุนไพรหลากหลายรูปแบบ ทีมเรามีผู้เชี่ยวชาญที่เป็นนักวิจัยในสาย Pharmaceutical Tablet Technology, Capsule Technology, Phytochemistry และ Quality Control of Herbal Products

ยาเม็ดหรือแคปซูลสมุนไพรของท่านพร้อมขึ้นทะเบียนกับ อย. หรือยัง ติดต่อ TIBD เพื่อรับการออกแบบโปรโตคอลเฉพาะ ติดต่อ TIBD ได้ที่ คลิก